Over de Muur

Juliëtte van den Hil – Waar tegenwoordig vooral ímmigratie als probleem wordt gezien, was voor de DDR émigratie juist een doorn in het oog. Vanaf 1957 werd een verhuizing naar het Westen daarom als Republikflucht aangeduid, een term die, niet geheel toevallig, veel weg had van de Duitse term voor deserteurs, die Fahnenfluchters werden genoemd. Hoewel de Muur een effectiever middel tegen leegloop bleek te zijn dan semantiek, was het voor de creatieveling nog steeds mogelijk de DDR te verlaten. Met methoden die varieerden van zo-eenvoudig-dat-het-werkt tot ronduit diabolisch, wisten Oost-Duitsers de Muur over te gaan.

Conrad Schumann, bijvoorbeeld, sprong gewoon over de Muur heen; een foto die de hele wereld overging. Toegegeven, op dat moment, 15 augustus 1961, was de constructie van de Muur pas drie dagen onderweg en reikte het prikkeldraad waaruit de afscheiding bestond ongeveer tot zijn knieën, de geschiedenisboekjes haalde hij er echter wel mee. (Lees op pagina 3 meer over die heldhaftige daad.)

Toen de Muur eenmaal stond, moest je van betere huize komen om jezelf aan de andere kant te krijgen. Het hielp als je een beetje lenig was: zo gebruikte Horst Klein, in het dagelijks leven acrobaat, een elektriciteitskabel om naar de overkant te lopen (!). Hij viel er uiteindelijk af, maar gelukkig pas toen hij al boven West-Berlijn liep. Voor de minder lenigen was brute kracht een oplossing. Met de Meivieringen op komst zag de jonge soldaat Wolfgang Engels zijn kans schoon. De vieringen zouden namelijk gepaard gaan met een hoop militair machtsvertoon, waaronder een parade van tanks. U voelt ‘m aankomen: Engels stal een tank en probeerde zo dwars door de Muur heen te rijden. Dat was helaas makkelijker gezegd dan gedaan. De man had namelijk geen idee hoe je een tank moest besturen en wist op het moment suprême het gaspedaal niet te vinden, met als gevolg dat de tank uiteindelijk met z’n neus in het Westen en z’n kont in het Oosten van Berlijn tot stilstand kwam. Onder geweerschoten van Oost-Duitsers werd Engels uiteindelijk door Westerse soldaten uit de tank gehesen. Missie (ongeveer) geslaagd.

De checkpoints boden ook mogelijkheden om de DDR te verlaten. Bij Checkpoint Charlie bleek ‘gewoon doorrijden’ het devies. Zo kwam Heinz Meixner erachter dat de afscheiding achter het checkpoint bestond uit een metalen stang die op een bepaalde hoogte hing. Hij huurde een Austin-Healey convertible, sloopte het windscherm eraf zodat de auto precies een paar centimeter onder die fatale hoogte zat, verborg zijn vriendin en schoonmoeder in de kofferbak en reed rustig naar de grens. Toen de grenswachters aanstalten maakten om de auto – grondig – te checken, trapte hij het gaspedaal vol in en reed zo onder de metalen stang door. Enkele maanden later flikte iemand precies dezelfde truc; naar verluid nog met hetzelfde soort auto ook. Dat was voor de grenswacht de aanleiding om aan de horizontale stang ook enkele verticale spijlen toe te voegen.

De grens tussen Oost en West was echter niet voor iedereen hermetisch gesloten. Sommige mensen hadden reisprivileges, bijvoorbeeld uit hoofde van hun beroep of nationaliteit. Een aantal mannen met een lidmaatschap van de Playboyclub in München maakten daar handig gebruik van. In plaats van hun paspoort lieten ze hun ledenkaart bij de grens zien: de pas leek zoveel op een diplomatiek paspoort dat ze zonder problemen Oost-Berlijn konden verlaten. Een andere man, wier vriendin vast zat in Oost-Berlijn, nam drastischer maatregelen. Hij zocht een vrouw in West-Berlijn die voldoende leek op zijn vriendin, kreeg haar zover dat ze voor hem viel, overtuigde haar een weekend aan de andere kant van de Muur door te brengen en stal eenmaal daar haar persoonsbewijzen om zijn vriendin mee terug te kunnen nemen. Het voorstel voor een “gezellig weekendje Oost-Berlijn” had misschien het eerste teken moeten zijn voor die arme vrouw dat iets niet helemaal in de haak was.

Of de methode nu over, onder of door de Muur heen was, met uitzondering van de Austin-Healey truc waren geen twee ontsnappingspogingen hetzelfde. Velen slaagden in hun opzet. Tussen 1961 en 1989 wisten naar schatting vijfduizend mensen het Westen te bereiken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s