Zeeën van kennis

romy - onderwaterarcheologie.jpgDoor: Romy Zoetendal

Raadselachtige overblijfselen, spookachtige scheepswrakken en verloren steden zijn niet alleen wonderen uit fictieve verhalen. Het wateroppervlak van de oceaan verbergt ruïnes en sporen van een andere tijd. Onze oceaan is een enorm onderwatermuseum gevuld met een overvloed aan waardevolle artefacten. Wat kunnen deze overblijfselen in het diepste van de oceaan ons precies vertellen over de mensheid?

Historici houden niet zo van water. Wij blijven liever op het droge en duiken in plaats van de zee liever het archief in. De oceaan is het domein van de onderwaterarcheoloog. Zij bestuderen overblijfselen van verloren beschavingen, steden, scheepswrakken en andere menselijke sporen die in het water terecht zijn gekomen. Deze sporen onthullen hoe het leven er millennia geleden uitzag en hoe mensen de zeeën bevoeren. Onderwaterarcheologie onthult daarnaast belangrijke informatie over klimaten en kustlijnen uit het verleden. Kennis over het klimaat kan migratiepatronen en het uitsterven van planten en diersoorten verklaren.

Maar wat kunnen we dan precies vinden? In ondiepe wateren, vermengd met hedendaagse voorwerpen, vinden we verschillende artefacten van onze voorouders. Vishaakjes, gereedschap en afval kunnen ons veel vertellen over de manier waarop zij visten, hun boten repareerden en hun afval weggooiden. Op deze diepte vinden we ook verloren steden die door aardbevingen, tsunami’s of zinkende aardplaten onder water zijn komen te staan. Vrijwel iedere gezonken stad kan gevonden worden op deze diepte. Dit komt doordat het zeeniveau in duizenden jaren nauwelijks gestegen is.

Aan de Italiaanse kust ligt de stad Baia, een Romeinse stad van 2000 jaar oud. Hier is het mogelijk om te zwemmen tussen de oude ruïnes. Op deze diepte vinden we daarnaast scheepswrakken die ons veel kunnen vertellen over de technische progressie van scheepsbouw. Zo weten we dankzij deze scheepswrakken hoe 1000 jaar geleden de Vikingen hun bekende lange schepen bouwden.

Op deze diepte vinden we daarnaast scheepswrakken die ons veel kunnen vertellen over de technische progressie van scheepsbouw

Als we 15 meter verder de diepte in duiken vinden we de diepste resten van bouwwerken zoals de muren van havens en kades. Ook vinden we wrakken van schepen die op zee zijn gezonken door bijvoorbeeld een storm of een oorlog. Zo zijn onderwaterarcheologen recent begonnen met het opgraven van het scheepswrak van Blackbeard. Hierdoor komt het verhaal van de achttiende-eeuwse piraat tot leven. Op 40 meter diepte vinden we de overblijfselen van vliegtuigen en onderzeeërs, zoals die zijn gebruikt tijdens de wereldoorlogen.

Maar niet alleen onze recente geschiedenis is terug te vinden in het water. De oudste menselijke resten vinden we op 70 meter diepte. Tijdens de prehistorie stonden bepaalde gebieden droog en leefden er mensen. De gebieden rondom Engeland en de Noordzee zijn hier voorbeelden van. Toen het klimaat veranderde en de gletsjers smolten kwamen deze stukken land onder water te staan. Hierdoor zijn de overblijfselen van de bewoners nu terug te vinden in de dieptes van de zee. Zo zijn er wapens en verschillende soorten gereedschap gevonden. Door deze overblijfselen op te duiken zijn onderwaterarcheologen veel te weten gekomen over de leefwijzen, jaagmethoden en technologische vooruitgang van deze samenlevingen. Ook zijn langs de kust van Norfolk, Groot-Brittannië, 800.000 jaar oude voetafdrukken gevonden.

Een groot deel van de geschiedenis ligt onder water

Historici hebben de neiging om deze zeeën van kennis over het hoofd te zien maar het is belangrijk om te beseffen dat een groot deel van onze geschiedenis onder water ligt. Bovendien is slechts 5 procent van de oceaan door mensen onderzocht. Wat voor historische schatten wachten nog op ons in de dieptes van de oceaan?

Uit: Eindeloos jaargang 23 (2019-2020), nr. 1

Wil jij ook schrijven voor Eindeloos, hét blad voor studenten Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam? Dat kan! Stuur een mailtje naar eindeloos@kleio-amsterdam.nl en kom vrijblijvend naar een van onze redactievergaderingen.

cropped-header31.png

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s