11/22/1963

Stephen King doet eindelijk research

Juliëtte van den Hil – Hoe had de wereld eruitgezien als John F. Kennedy niet was neergeschoten op die noodlottige 22 november 1963?  Het is een mooie vraag om een alternatieve toekomst aan op te hangen, en een mooie vraag om een boek aan te wijden. Stephen King, bekend geworden door horrorklassiekers als Carrie en The Shining, doet het allebei in 11/22/1963; naar eigen zeggen het eerste boek waar hij ooit werkelijk research voor heeft gedaan. Het levert een fascinerend staaltje (alternatieve) geschiedschrijving op.

In het heden maken we kennis met Jake Epping, een recent gescheiden geschiedenisdocent wier leven volledig op z’n kop wordt gezet als hij een wel heel bijzondere opdracht krijgt van een oude vriend. In de diner van deze Al Templeton bevindt zich een portaal dat, zo blijkt, de gebruiker naar precies dezelfde plek in 1958 transporteert – en weer terug. Hoe lang de reiziger ook in het verleden verblijft, in het heden verstrijken slechts twee minuten en met elk volgend bezoek wordt al het voorgaande weer gereset. Al, die de huidige problemen in de wereld wijt aan het overlijden van JFK in 1963, heeft het plan opgevat om terug te gaan naar het verleden om de moord te verijdelen. Kanker maakt het hem echter onmogelijk om deze queeste zelf te ondernemen en hij vraagt Jake in zijn plaats te gaan. Na een ‘testrit’, die bevestigt wat Al hem heeft verteld, besluit Jake de opdracht aan te nemen en reist hij af naar 1958 om in de vijf jaren daarop de moord op Kennedy te verhinderen.

Veel lezers met een sceptische houding tegenover fantasy haken nu waarschijnlijk af door de combinatie Stephen King en tijdreizen. Het is waar, het concept is moeilijk aannemelijk te maken en helemaal lastig uit te werken vanwege de talloze factoren waarmee een schrijver rekening moet houden. Wellicht dankzij zijn achtergrond in het horrorgenre, weet King er ondanks deze premisse een zeer geloofwaardig en gegrond verhaal van te maken. De belangrijkste regel voor een verhaal met bovennatuurlijke trekken is immers dat het voor de lezer altijd duidelijk moet zijn waar de grenzen liggen. King stelt deze al heel vroeg vast, met behulp van het personage Al Templeton, en laat Jake er ook enkele keren hardhandig mee kennis maken. Zo verstrijkt de tijd voor Jake wel degelijk op het normale tempo, waardoor de druk naarmate 22 november 1963 nadert, steeds groter wordt: als hij namelijk een fout maakt en daardoor opnieuw moet beginnen, dan is hij weer vijf jaar van zijn leven kwijt.

De interessantste aspecten van het boek zijn echter niet het tijdreizen of de alternatieve toekomstbeelden die King schetst, maar juist de vijf jaar die Jake in de aanloop naar 22 november in het verleden doorbrengt. Niet alleen bouwt Jake een heel leven op – inclusief gedoemde romance – maar hij moet ook zien te achterhalen of Harvey Lee Oswald werkelijk de persoon is die de moord zal plegen. King maakt hierbij dankbaar gebruik van de huidige complottheorieën rondom de dood van JFK – handelde Oswald alleen of niet? – waardoor Jake niet simpelweg Oswald in 1958 kan doodschieten en terug kan naar zijn eigen tijd. Hij zet ijkpunten uit – zoals de gedocumenteerde mislukte aanslag op een generaal – die moeten aantonen dat Oswald degene is die Jake hebben moet en onderzoekt de mogelijkheid van medeplichtigen en opdrachtgevers. Op deze manier ontwikkelt 11/22/1963 zich van een vrij standaard what if-geschiedenis tot een boeiende semi-historische documentatie van Harvey Lee’s leven in de jaren voorafgaand aan de 22e, gezien door de ogen van een fictief personage.

Het is geen boek voor iedereen – hoewel liefhebbers van ‘realistische’ fictie zich dus niet moeten laten afschrikken door de bovennatuurlijke premisse, die slechts een manier is om het grotere verhaal in beweging te brengen.  Daarnaast is het boek zo’n honderd pagina’s te lang – iets waar meer boeken van King last van hebben – waardoor de vaart er soms een beetje uit ligt. Wie zich daar overheen kan zetten, wordt beloond met een sterk verhaal waar je zelfs nog iets van opsteekt. Hoe mooi is dat.

 

           

           

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s