Als een postkoets op de snelweg

Matthijs Valent & Maite Karssenberg – Als van een demonstratiebeweging een Nederlandse editie verschijnt, is de scepsis op voorhand al niet ver weg. Het is niet dat we ons nergens druk over maken – integendeel – maar we doen het schijnbaar liever vanuit het comfort van ons eigen huis, bij voorkeur achter het scherm van de computer. In zeldzame gevallen verzamelen we ons wel in het openbaar, zoals bij de sanering van kunst of uitholling van onderwijs.

Nederland mag daarbij sinds kort ook de Beurspleinprotesten tegen het wanbeleid van de financiële elite rekenen. Deze demonstratie waaide over vanuit Wall Street, New York. Verslaggevers Valent en Karssenberg waren bij de Amsterdamse versie van deze protestbeweging, en kregen door de vele Bob Dylan-haarcoupes en dubieuze linkse leuzen een vreemd kietelend ‘give peace a chance’-gevoel.

Foto Matthijs Valent, Maite KarssenbergDe omstandigheden leken gunstig voor een massale demonstratie; op deze zonnige zaterdag had niemand een excuus om binnen te blijven en de meedogenloze mannen in pak zullen die ochtend dan ook wel gebeefd hebben tijdens het drinken van hun Starbucks-koffie en het pingen op hun Blackberry’s. Na het passeren van de oorverdovend commerciële kermis op de Dam, bereikten we een tamelijk goedgevuld Beursplein vol antikapitalistische medeburgers. Meteen viel de diversiteit van de demonstranten op: dit keer niet uitsluitend razende studenten of kunstzinnige beschavingspromotors, maar een verzameling van oud en jong, krakers, kinderen, studenten en werkende ouderen bij elkaar. Het hele plein deed vermoeden dat iemand vannacht de circustent open had laten staan. Een omstander informeerde ons dat we net de gepassioneerde toespraak van een zesjarig jongetje over het uitsterven van tijgers hadden gemist. Eerder die dag bleek een man bovendien al furore gemaakt te hebben met zijn tirade over de gevreesde chemtrails, en was één van de hoofdacts een vrij overtuigende James Brown-imitator geweest die, schreeuwend in een eigenaardige mix van Engels en Nederlands, de menigte tot eenheid en liefde had geprobeerd  te bekeren.

Dat hippiegevoel werd nog eens versterkt tijdens het zogenaamde klapprotest. Een zeer malafide uitziende man die in het bezit was van de enige aanwezige microfoon riep mensen op te klappen ‘voor de wereld, voor de mensen, tegen de schijndemocratie!’ Nadat we onszelf en degenen om ons heen op zijn bevel (‘knuffel elkaar!’, ‘Amen!’) uitgebreid hadden bedankt voor onze aanwezigheid bij het protest, werd het heilige lied Imagine ingezet om de liefde te vieren. Dit bevestigde ons vermoeden dat John Lennon niet dood is, maar gewoon vanuit zijn bed met zijn laptop op schoot het Occupy-ideetje de wereld in heeft zitten twitteren.

Foto Matthijs Valent, Maite Karssenberg

Waar waren de furie en de woede die we zagen in New York, in Rome, in Lissabon, in Londen en Berlijn? Niemand die Nout Wellink met elektroden aan zijn scrotum een bekentenis afdwong, niemand die als ultiem protest zijn afgedankte festivaltentje in de fik zette, niemand zelfs die hartstochtelijk pleitte voor emancipatie van de arbeidersklasse. Nee, de Occupy-beweging is van een geheel andere aard: zij strijdt immers tegen een intern defect van het systeem. Hiervoor hebben de Occupy-demonstranten nog geen concrete oplossingen gevonden – daarvoor zijn de suggesties van de deelnemers waarschijnlijk ook te verschillend. Alles dat ze weten is: een stelletje door hebzucht verblinde voormalig econometriestudenten heeft ons diep in een schuldencrisis gestort, en dat moet stoppen! Maar hoe?

Foto Matthijs Valent, Maite Karssenberg

Veel demonstranten gebruiken de bekende kreet ‘99% versus 1%’ op hun spandoeken. Hiermee doelen ze op de kleine groep haute finance (1%) die door middel van misdadige piramideconstructies, roekeloze beleggingen en torenhoge bonussen een crisis hebben veroorzaakt waar de massa (99%) nu de dupe van is. Kortom: het volk moet weer meer voor het zeggen krijgen. Maar in een tijd van de schijnbaar absolute heerschappij van de markt en een rigoureuze afbrokkeling van de traditionele sociaaldemocratische politieke partijen en vakbonden lijkt de burger geen voet tussen de deur te krijgen.

Dat vindt ook de Vlaamse historicus en schrijver van de bestseller Congo, David van Reybrouck. ‘We rijden met een postkoets op de snelweg’, stelde hij op 16 oktober in het tv-programma Buitenhof. In een tijd waarin we ‘iedere nanoseconde’ onze mening over de wereld uiten op internet, maar nog steeds slechts eens in de vier jaar naar de stembus mogen, is iets goed mis. Daarom heeft Van Reybrouck een alternatief voor doelloos demonstreren bedacht: de G1000 (www.g1000.org), een burgerinitiatief waarin duizend willekeurig gekozen Belgen met elkaar gaan praten over de toekomst van hun land. Zij zullen bepaalde beslissingen maken, die daarna verder uitgewerkt zullen worden door een beperkt deel van de duizend, die hun werk dan weer presenteert aan de politiek. Is dit dan dé manier om concrete invloed op de old boys club te krijgen? Of moeten we ondanks alle met Karl-Marx-vlaggen zwaaiende hare-krishna-types toch vertrouwen hebben in het volksprotest?

We besloten de sociale media maar te raadplegen, hopend op wijsheid. Al snel stuitten we op @MelvinZ, die zijn relaas als volgt deed:

‘Goed, liberalisme is dus #neofascisme en Zij voeren een biogenetisch experiment uit met de aarde met behulp van vliegtuiguitlaatgassen. Gelukkig speelt #Ajax vanavond weer, kunnen we ons weer écht druk maken.’

Uiteraard eindigde deze Twitterzoektocht in verdriet. Desalniettemin: fortune favours the brave, en dit lijkt nu meer dan ooit te gelden. De Arabische Lente begon ook met wat gerommel maar groeide uit tot een tsunami van protest die het hele Midden-Oosten overspoelde. Het uiteindelijke resultaat van deze protesten mag dan onzeker zijn, maar feit is wel dat we net Kaddafi’s lijk door de straten van Sirte gesleept zagen; result! De Occupy-beweging is uiteraard totaal anders van aard en het voert te ver het tentenkamp van idealisten te vergelijken met de Arabieren die automatisch geweervuur trotseerden. Waar het om gaat is dat een beweging die ogenschijnlijk kansloos is verrassende resultaten kan boeken. Ondanks stormen van hagel en cynisme blijft het tentenkampement op het Beursplein staan en begint de VVD al een beetje zenuwachtig te worden. Het is een tijdperk van wonderen en er lijkt genoeg onvrede voorhanden om een dergelijke volksopstand voor de komende eeuw te voeden, het valt alleen nog te bezien of de broodnodige vonk overslaat voordat de winter deze revolutie in de kiem smoort…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s