De nazi van de maand

Magda Goebbels: De Babymachine

Thomas Smits – In de vorige aflevering van De nazi van de maand werd de fictionele nazi Erick Dorff besproken. In de tv-serie Holocaust – waarvan Dorff één van de hoofdpersonen is – speelt de vrouw van Erick ook een belangrijke rol. Marta Dorff spoort haar man constant aan om trouw te blijven aan de nationaalsocialistische ideologie, zelfs wanneer Erick tijdens kerstmis zwaar getraumatiseerd terugkomt van een moordcampagne in Oost-Europa. Wat was de rol van vrouwen in het Derde Rijk? Deze week aandacht voor de vrouw achter de man: Magda Goebbels.

Net als Marta Dorff is Magda Goebbels bekend geworden door haar eindeloze trouw aan haar man, maar vooral door haar loyaliteit aan Adolf Hitler. In de laatste scènes van de film Der Untergang (2004) zien we hoe Magda haar zes kinderen – wier namen allemaal met een H beginnen – vermoordt door ze te verdoven en vervolgens te vergiftigen. Wanneer haar oudste dochter Helga tegenstribbelt dwingt de vrouw haar alsnog om de blauwzuurcapsule in te nemen.

Magda Goebbels neemt vanaf het begin van haar huwelijk met de belangrijkste propagandist van het Derde Rijk de rol van ideale Duitse vrouw op zich. Hoewel het nationaalsocialisme de Duitse vrouw sterk verheerlijkt, wordt haar maatschappelijke rol teruggedrongen tot het versterken van het Duitse ras.Net als verschillende sociale klassen zijn mannen en vrouwen in de nationaalsocialistische volksgemeinschaft niet gelijk, maar wel gelijkwaardig. Deze zogenaamde gleichschaltung bestaat uit het feit dat vrouwen en mannen binnen de gemeinschaft verschillende rollen te vervullen hebben. In de woorden van Adolf Hitler in de Völkischer Beobachter van 15 oktober 1935:

Die sogenannte ‘Gleichberechtigung’ der Frau, die der Marxismus fordere,             sei in Wirklichkeit keine Gleichberechtigung, sondern eine Entrechtung    der Frau, denn sie ziehe die Frau auf ein Gebiet, auf dem sie zwangsläufig           unterlegen sein werde (…) Die Frau habe auch ihr Schlachtfeld. Mit jedem   Kind, das sie der Nation zur Welt bringe, kämpfe sie ihren Kampf für die   Nation.

Hiermee wordt de ideale vrouw in het Derde Rijk niets meer dan een babymachine. De nieuwe Duitsers zijn nodig om de veroverde gebieden in het oosten te bevolken met Arische burgers. Verschillende maatregelen moeten ervoor zorgen dat het Arische ras zo snel mogelijk wordt uitgebreid.  Zo voeren de nazi’s in 1933 al een extreme vorm van kinderbijslag in. Arische koppels kunnen 1000 Rijksmark van de staat lenen en bij elk kind dat ze verwekken wordt vijfentwintig procent van dit bedrag kwijtgescholden. Daarnaast worden duizenden vrouwen in de jaren dertig ontslagen uit publieke functies om plaats te maken voor werkloze mannen. Ook worden vrouwen sterk aangemoedigd om niet af te slanken omdat dit slecht zou zijn voor hun reproductieve kwaliteiten. Vrouwen met meer dan vier kinderen worden geëerd met het Erekruis van de Duitse moeder.

Het terugdringen van de maatschappelijke rol van de vrouw berust op oudere Duitse idealen. Keizer Wilhelm II omschreef de rol van de vrouw door te verwijzen naar de drie K’s: Kinder, Küche, Kirche. Hoewel Adolf Hitler de keizer veracht zijn de hierboven genoemde maatregelen dus grotendeels een institutionalisering van bestaande maatschappelijke rolpatronen.

Magda Goebbels moest een voorbeeld voor alle Duitse vrouwen zijn. Hitler had zich voorgenomen om nooit te trouwen. Het Duizendjarige Rijk had echter wel behoefte aan een first lady. Magda was geen nationaalsocialiste van het eerste uur. Na haar eerste huwelijk – met de rijke industrieel Günther Quandt – ontmoet ze Joseph Goebbels in 1930 op een partijcongres. In datzelfde jaar gaat ze werken voor Hans Meinshausen, de persoonlijk assistent van Goebbels. Op het partijkantoor in Berlijn ontmoet ze ook Adolf Hitler. Volgens verschillende betrokkenen spoort Hitler Goebbels aan om met Magda te trouwen.

Magda wordt al snel ingezet voor de propagandamachine van haar man. Zo is ze vaak aanwezig bij officiële ontvangsten. Tijdens de oorlog zet ze zich in om de Duitse oorlogsmachine te ondersteunen aan het thuisfront. Wanneer Harald – haar zoon uit haar eerste huwelijk – als gewonde Luftwaffe-piloot terugkeert van het front begint Magda gelijk aan een opleiding tot verpleegster. Wanneer er geen mannelijke arbeidskrachten meer beschikbaar zijn, gaat ze te werk in de Telefunkenfabriek. Haar zes kinderen, die tussen 1932 en 1940 geboren worden, zijn echter haar belangrijkste propagandistische wapen. Zelfs wanneer Joseph Goebbels in 1938 een relatie begint met de Tsjechische actrice Lída Baarová blijft Magda trouw aan haar man en verschijnt ze regelmatig samen met hem – als gelukkig gezin – in de media.

Het opmerkelijkste aan de rol van Magda Goebbels tijdens de naziperiode is dat ze uiteindelijk een voorbeeld is met maar één daadwerkelijke navolger: zichzelf. De belangrijkste eigenschap van de Duitse vrouw moet volgens Adolf Hitler liggen in de trouw aan haar vaderland, dus – in wezen – aan Hitler zelf. Het baren van vele kinderen is hier slechts een onderdeel van. De moord op haar kinderen in de Führerbunker in de nacht van 1 mei 1945 kan dan ook gezien worden als een verschrikkelijke en ultieme verwezenlijking van de idealen die Hitler aan de Duitse vrouw oplegt. Het wrange is dat Magda Goebbels haar ultieme daad van trouw pas begaat op het moment dat zelfs de maniakale Hitler moet toegeven dat er geen hoop meer is voor die idealen: de moord op zes onschuldige kinderen als zwanenzang van een moorddadige ideologie.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s