Maandelijks archief: februari 2011

Instant historische sensatie voor de beginnende onderzoeker

Tijdschrift als bron: functioneel én fun

Thomas Smits – Het doen van origineel onderzoek op basis van primaire bronnen is het uiteindelijke doel van de geschiedwetenschap. Het is echter niet alleen het doel, maar ook een deugd van onze wetenschap. Iedereen die wel eens dagen aaneen in het archief heeft gezeten kent de voor- en de nadelen. Het euforische gevoel van iets te vinden na uren zoeken, de geur van oud papier en de prettige staat van verwarring waarin je verkeert wanneer je uiteindelijk weer buiten staat in je eigen eeuw. Kortom: dat gevoel dat Johan Huizinga zou omschrijven als de ‘historische sensatie’. De andere kant van de medaille bestaat uit de frustratie die het doen van primair bronnenonderzoek met zich mee brengt: de koude studiezalen, het chagrijnige archiefpersoneel en de frustratie wanneer het zoeken tevergeefs blijkt.

Het probleem van het bronnenonderzoek ligt voor de meeste geschiedenisstudenten niet in het feit dat de bronnen niet voor handen zijn, maar in het feit dat je niet weet of de primaire bron die je onderzoekt wel genoeg oplevert. Vooral voor bachelorstudenten die gemiddeld tussen vijftig en honderd uur aan een werkstuk van vijfduizend woorden kunnen besteden, is het doen van primair onderzoek dan ook niet een erg ‘economische keuze’. Primair onderzoek blijft, zelfs wanneer de bronnen veelvuldig aanwezig zijn, immers arbeids- en tijdsintensief. Vooraf inschatten of het zich loont je op een bepaalde bron te storten is zeker in de eerste fase van de opleiding lastig. Niet zelden wijdt een student vol goede moed uren aan archiefwerk om tot de conclusie te komen dat er weinig degelijke conclusies uit de gevonden bronnen te trekken vallen. Archiefwerk is in de bachelorfase van de opleiding geschiedenis bovendien nog steeds een ondergeschoven kindje. Daar sommige docenten zelf ook niet al te veel op hebben met het stoffige bestaan van de archiefrat, wordt niet iedere student evenveel gestimuleerd het primaire bronnenonderzoek aan te vangen. Hoewel de stand van zaken verbeterd is na invoering van het vak ‘Leeronderzoek’ in 2008, komt het nog steeds voor dat een afgestudeerd bachelor niet of nauwelijks bekend is met archiefwerk. Dat is jammer, want zoals gezegd kan een geslaagde archiefervaring zonder twijfel de endorfine-productie danig verhogen. Een soort van ‘runners high’ voor historici vindt niet zelden plaats in het archief.

Lees verder

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Achtergrond, Reportage

Waarom ‘wij’ belangrijk zijn; ook voor de democratie!

Bespreking Martha Nussbaum – Not for Profit

Micha van der Wal – Het is crisis. En niet alleen op economisch vlak; het is erger; de democratie is in gevaar! De Humanities (wat ongeveer, maar net niet als ‘de Geesteswetenschappen’ vertaald kan worden) worden schromelijk verwaarloosd.

De ondertitel van Martha Nussbaum’s Not for Profit maakt direct duidelijk waar zij de kiem voor de crisis ziet: Why Democracy Needs the Humanities. Zonder Humanities dus geen (goede) democratie. Het punt dat Nussbaum maakt is vergelijkbaar met John Tosh’ in 2008 verschenen Why History Matters, waarin Tosh duidelijk maakt dat historici een instrumentele functie voor de democratie (zouden moeten) vervullen. In haar korte boek zet Nussbaum op lucide wijze uiteen waarom deze tak van wetenschap zo belangrijk is om van klapvee kritische burgers te maken. Nussbaum’s pleidooi heeft niet alleen betrekking op de Humanoties die aan de universiteit onderwezen worden, maar op het gehele onderwijs, van basisschool tot universiteit.

De trend die Nussbaum ziet, en aan de hand van citaten ook aannemelijk maakt, is dat studies die slechts ‘rote learning’ bieden, oftewel het slaafs aanleren van feiten en methodes zonder kritische reflectie, de voorkeur krijgen boven de geesteswetenschappelijke studies. Dit omdat er bij eerstgenoemde studies, waarschijnlijk de bedrijfswetenschappelijke studies, een zeer direct uitvloeisel in termen van geldelijk gewin kan zijn, waar de Humanities dat zouden ontberen. Zo citeert ze president Obama om te laten zien hoe zelfs hij voorbijgaat aan het belang van de Humanities voor de samenleving: ‘Never in this entire lengthy speech does he [Obama] mention the democratic goals I have emphasized. And when he mentions critical thinking – once – it is in the context of what businesses need for profitability. (…) Even more problematic, President Obama repeatedly praises nations of the Far East, for example Singapore, which in his view, have advanced beyond us in technology and science education. And he praises such nations in an ominous manner: “They are spending less time teaching things that don’t matter, and more time teaching things that do.” In other words “things that matter” is taken to be equivalent to “things that prepare for a career.”’

 

Lees verder

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Achtergrond, opinie, Recensie

Het is ook nooit goed

Hij wil graag zijn eigen NHM

Sarko’s ijver voor historisch museum wekt woede Franse historici

Clara van de Wiel – In het debat over het vermeende ontbreken van een nationale identiteit in Nederland wordt nogal eens verwezen naar Frankrijk. Frankrijk, het chauvinistische land bij uitstek waar men, al ‘liberté, egalité, fraternité’ roepend, er wél in slaagt een eenduidige identiteit te presenteren waaraan immigranten zich kunnen spiegelen. Het debat over het oprichten van een Frans Nationaal Historisch Museum, in de Nederlandse pers vrijwel genegeerd, toont een ander beeld.

De Parijse wijk Le Marais is de afgelopen maanden naast een aaneenschakeling van pittoreske Joodse eethuisjes en trendy boetiekjes tevens het decor geworden van een felle strijd om de presentatie van historisch erfgoed.  President Sarkozy heeft besloten om, naar het voorbeeld van voorgangers Mitterand en Pompidou, de hoofdstad een museum te schenken en als locatie daarvoor de oude Joodse wijk gekozen.  Sarko laat geen onduidelijkheid bestaan over het doel van het beoogde instituut: het op te richten Frans Historisch Museum moet de nationale identiteit versterken. De focus moet liggen op de presentatie van Belangrijke Historische Figuren uit de Franse geschiedenis om zo houvast te bieden in de vermeende identiteitscrisis. Voortvarend als altijd wil hij het museum zo snel mogelijk tot stand brengen, en wel in het huidige Nationaal Archief, dat in een van de grootste stadspaleizen van Parijs gehuisvest is. Al in het voorjaar van 2011 moeten hier de eerste exposities over het roemruchte Franse verleden gepresenteerd worden.

Lees verder

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Achtergrond, Nieuws

Daniel Libeskind in Nederland

De architect Daniel Libeskind

De architect Daniel Libeskind

Joris Belgers – De laatste week van januari was het Holocaust Memorial Week. Door onder andere het Nederlands Auschwitz Comité werden lezingen, herdenkingen en kransleggingen georganiseerd. De voorzitter van het Auschwitz Comité, Jacques Grishaver, was in het nieuws toen hij opriep Holocaust Memorial Day – 27 januari – uit te roepen tot nationale herdenkingsdag.

Op die dag werd het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau in 1945 door het Amerikaanse leger bevrijdt. ‘Opdat wij nooit vergeten’ is het devies van het Auschwitz Comité, dat deze jaar haar jaarlijkse onderscheiding uitreikte aan de Amerikaans-Poolse architect Daniel Libeskind. De “architect van het gedenken” sprak donderdag 27 februari de ‘Nooit Meer Auschwitz-lezing’ uit in het Amsterdamse Tropeninstituut.

Libeskind kreeg de onderscheiding van het Nederlands Auschwitz Comité vanwege zijn inzet om in zijn werk de nagedachtenis aan de Holocaust in stand te houden. De architect ontworp het Jüdisches Museum te Berlijn en is verder onder andere bekend om zijn plannen rond de wederopbouw van Ground Zero in New York. Volgens Libeskind zijn gebouwen als boeken, hij wil met zijn ontwerpen verhalen vertellen aan de bezoekers ervan. Gebouwen moeten volgen Libeskind een ziel hebben – en het is die ziel die hij in al zijn ontwerpen terug wil laten komen. Lees verder

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Achtergrond, Nieuws